AMİNOASİTLER
Aminoasitler, protein ve adale dokusunun yapı taşlarıdır protein
molekülleri bunlardan oluşur ve her tip protein, aminoasitlerden
oluşmuştur. Amino asitleri bir evin duvarındaki tuğlalara
benzetebiliriz. vücuttaki her hücre, aminoasitler içerir.
Hormonlar, enzimler, antikorlar vb. gibi, vücutta yüzlerce
farklı tür protein vardır. 23 adet aminoasit bulunmaktadır.
Bunlardan bir kısmının spor için daha önemli olduğu
belirtilmektedir. Her aminoasitte bir ‘nitrojen’ kısım ve bir de
‘karbon iskelet’ mevcuttur. Tüm aminoasitlerde nitrojen kısım
aynıdır. Ancak karbon, kısım her birinde farklıdır.
Aminoasitler, esansiyel aminoasitler ve non esansiyel yani
esansiyel olmayan aminoasitler olarak iki gruba ayrılmaktadır. ‘essential’
İngilizcede ‘asıl, temel; yada gerekli’ anlamlarına gelen bir
kelimedir. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, esansiyel
aminoasitler, mutlaka gıdalar vasıtasıyla dışarıdan alınması
gereken aminoasitlerdir. Diğer bir deyişle vücut tarafından
üretilmezler. Esansiyel olmayanların ise dışarıdan diyet yoluyla
alınması gerekmez çünkü vücut tarafından üretilebilmektedirler.
İsoleucine, leucine, lysine,methionine, phenylalanine,thronine,tryptophan
ve valine, esansiyel yani temel amino asitlerdir. Bunların
diyetle alınması zorunludur. Diğerlerini vücut üretebilmektedir.
Bunlara ilave olarak, özellikle glutamine ve taurine’nin vücut
geliştirme sporu yapan için önemli olduğu vurgulanmaktadır.
Ayrıca protein kaynakları da tam ve tam olmayan proteinler olrak
ikiye ayrılabilir. Süt, et balık gibi tam proteinler, esansiyel
aminoasitleri içeren besin maddeleridir. Bunun yanında bazı
esansiyel amino asitleri içeren besin maddeleridir. Bunun
yanında bazı esansiyel amino asitleri içermekle beraber, tümünü
içermeyen tahıl ve sebzeler gibi gıda kaynakları, tam olmayan
protein kaynaklarıdır.
Protein içeren bir gıda ya da gıda takvşyesş alındığı zaman,
proteinler midede pepsin adı verilen bir enzime maruz kalarak
parçalanır. Bu parçalanma, benzer şekilde ince bağırsaklarda da
devam eder ve sonuçta uzun aminoasit zincirleri tek
aminoasitlere ve iki ya da üç aminoasitşi gruplara bölünür. Tek
aminoasitler kana karışır ve bu yolla karaciğere gider. Buradan
itibaren şunlar vukuu bulabili: Aminoasitler tekrar kana
karışarak vücuda dağılabilir; başka bir aminoaside dönüşebişir;
ya da metabolizmada kullanılacak diğer metabolitlere
bölünebilirler. Elbette yenilen proteinlerden alınan tüm
amşnoasitler, vücudun protein yapısına katılmaz. Fazla proteşn
tamamen parçalanır ve nitrojen kısım üreye dönüştürülerek idrar
yoluyla atılırken, karbon kısım yağ olarak depolanır.
İlgili Haberler
|
